^

foto1 foto2 foto3 foto4

Propozycje oddziaływań wychowawczych wobec agresji.

Środkiem wychowawczym niejednokrotnie stosowanym przez rodziców są kary. Ich funkcja ma polegać na wytworzeniu strachu przed karą, który ma przeciwdziałać występowaniu agresji. Obawa kary niejednokrotnie nie prowadzi do trwałego zaniku agresywnego zachowania się, lecz powoduje jedynie jego przemieszczenie na inne obiekty. Karanie zachowań agresywnych przynosi często pozorne i krótkotrwałe efekty pozwalające rodzicom lub wychowawcy łudzić się, że odniesiono sukces. Karana agresja może ulec stłumieniu i manifestować się w postaci wrogich myśli, wyobrażeń skierowanych wobec przedmiotu agresji. Długotrwałe tłumienie agresji doprowadza do zwiększenia poziomu agresywności, jej często niejako „wybuchowego” ujawnienia się ze zdwojoną siłą.

Bardziej skuteczne od kar będących zewnętrznym hamulcem agresji jest wytworzenie wewnętrznej motywacji zapobiegającej jej powstawaniu. Funkcję tę mogą spełniać przyswojone normy postępowania oraz ukształtowane na jej podłożu uczucia moralno-społeczne. Normy takie zawierają zakazy szkodzenia, dokuczania, bicia, wyśmiewania poniżania innych. Powinny im towarzyszyć nakazy pomocy potrzebującym ,otoczenia ich opieką i okazywania im życzliwości. Jednym z celów wychowania jest przeciwdziałanie powstawaniu agresji przez ukształtowanie i wpojenie wychowankowi systemu norm oraz przeżywania powstającego na ich podłożu poczucia winy. Warunkiem skutecznego zapobiegania i przeciwdziałania agresywnemu zachowaniu się uczniów jest uwzględnienie przyczyn jego powstawania oraz dostosowanie do nich środków oddziaływania wychowawczego.

W odniesieniu do agresji frustracyjnej należy ustalić, które potrzeby wychowanka uległy blokadzie, oraz rozważyć sposób ich zaspokojenia. Jeżeli powodem agresywnego zachowania są surowe kary fizyczne stosowane przez rodziców oraz nieżyczliwe odnoszenie się do dziecka, należy dążyć do zmiany metod wychowawczych oraz postaw emocjonalnych rodziców. Jeżeli frustracja jest następstwem blokady potrzeby uznania społecznego wywołanej złośliwymi przezwiskami kolegów, to należy oddziaływać na grupę rówieśniczą, aby nie dochodziło do powstania podobnych sytuacji. Przy agresji naśladowczej istotne znaczenie ma uchronienie wychowanka przed szkodliwym wpływem modeli agresywnego zachowania. W tym celu należy ograniczyć oglądanie przez nie filmów widowisk telewizyjnych, gier komputerowych ukazujących obrazy agresji, zmniejszyć liczbę lub nawet uniemożliwić czytanie książek i publikacji o podobnej treści. Równocześnie należy zainteresować dziecko audycjami telewizyjnymi, książkami ukazującymi pozytywne modele zachowania(koleżeństwo, przyjaźń wzajemna życzliwość, pomoc). Jeśli wzorce agresji występują w naturalnym otoczeniu dziecka, należy je izolować od zachowujących się agresywnie kolegów, znajomych, sąsiadów. Środkiem przeciwdziałającym agresji instrumentalnej jest wykazanie jej nieskuteczności. Można to osiągnąć, uniemożliwiając osiąganie różnych celów za pośrednictwem agresywnego zachowania oraz negatywnie oceniając tego rodzaju próby. Wykazując nieskuteczność agresywnego zachowania, należy ułatwić osiąganie pożądanych celów w sposób skutecznie akceptowany.

W zapobieganiu agresji instrumentalnej ważną rolę odgrywa wytwarzanie właściwych postaw społecznych oraz związanej z nimi hierarchii wartości. Postawie cwaniactwa, kultu siły i „przepychania się przez życie” należy przeciwstawić postawę koleżeństwa, życzliwości, współpracy i pomoc słabszym. Właściwym działaniem będzie ukazywanie pożądanych postaw i norm moralnych.

W przypadku agresji powstałej na podłożu schorzeń organicznych należy przeprowadzić właściwe badania neurologiczne lub psychiatryczne i umożliwić dziecku odpowiednie leczenie, jak też zapewnić bezpieczeństwo otoczeniu oraz choremu ze względu na możliwość wystąpienia u niego niekontrolowanych zachowań agresywnych. Należy też pamiętać o tym, że:

dziecko akceptowane, lubiane, kochane nigdy nie będzie agresywne.

•Każdy przejaw agresji należy rozpatrywać indywidualnie, poszukując przyczyn i podłoża jej powstania, a dopiero na tej bazie można podjąć adekwatne środki zaradcze.

Jak ma postępować rodzic z agresywnym dzieckiem: tolerować, czy karać?

Terminem „dzieci agresywne” określa się więc takich uczniów, którzy w dotychczasowym życiu nauczyli się stosowania zachowań agresywnych w odpowiedzi na różne sytuacje konfliktowe i stosują je częściej niż ich koledzy w tym samym wieku. Agresywne zachowanie dziecka może być:

1) wynikiem bezmyślnego naśladowania brutalnych bohaterów filmowych;

2) sposobem na rozładowanie napięcia powstałego w domu, szkole, itp.;

3) skierowanym do dorosłych wołanie

„zwróćcie na mnie uwagę, zainteresujcie się mną”;

4) wyrazem lęku i poczucia zagrożenia. Jedne dzieci są z natury spokojne - inne bardziej ruchliwe.

Dziecko, które wkracza w wiek szkolny dostrzega już swoją odrębność i stopniowo zdobywa coraz większą samodzielność. Oboje rodziców, obserwując różne zachowania dziecka, powinni zgodnie nagradzać te, które uważają za dobre, a co do innych jednomyślnie dawać dziecku odczuć, że postępuje źle. Należy najpierw odkryć źródło takich reakcji, gdyż przyczyny zachowań agresywnych (o czym już wcześniej wspomniano) mogą być różne. Następnie należy zastanowić się w jak sposób reagować. Na pewno nie mogą sami być agresywni i nie powinni stosować kar fizycznych, lecz warto umieć się opanować

i wytłumaczyć dziecku na czym polega jego niewłaściwe zachowanie.

Rodzice, którzy w momencie krytycznym potrafią sobie uświadomić, że dziecko dopiero uczy się pewnych rzeczy i że jeszcze nie wie co jest dobre a co złe, z pewnością poszukają innych rozwiązań niż bicie i krzyk. Są czyny za które dziecko powinno ponieść karę – nie fizyczną ale „psychologiczną”, tzn. karę słowną połączoną z tłumaczeniem, wyjaśnieniem i perswazją

– prowadzącą do poczucia winy, która stać się może motywem zmian dotychczasowego zachowania. Jeśli mały złośnik zniszczy swojemu rówieśnikowi jego ulubioną zabawkę, to nie ma najmniejszego sensu zabraniać dziecku wyjścia z domu – koniecznie natomiast należy nakłonić go do przeproszenia poszkodowanego i do oddania mu własnej zabawki.

Wtedy dziecko odczuje konsekwencje swego zachowania. Nieprawidłowe karanie zachowań agresywnych nie tylko ich nie eliminuje, lecz wręcz agresję utrwala.

Drogi rodzicu – pamiętaj o następujących zasadach:

-nie stosuj kar fizycznych – nie można eliminować zachowań agresywnych, samemu

  będąc agresywnym,

-nie karz w uniesieniu, zdenerwowaniu – karanie słowne wymaga opanowania  własnych   negatywnych emocji,

-bądź zawsze akceptowany przez dziecko, a kara pochodząca od Ciebie będzie generować poczucie winy skłaniające do zmiany zachowania,

-jeśli karzesz, staraj się, aby dziecko zrozumiało sens stosowanej kary, zawsze wyjaśniaj za co i dlaczego zostało ukarane;

-karząc za zachowania agresywne, równocześnie dostrzegaj i nagradzaj różne pozytywne  zachowania dziecka, a zwłaszcza wszelkie przejawy życzliwości, pomoc i współpracę oraz dostrzeganie cudzych potrzeb.

Nie zapominaj również o kształtowaniu u dziecka rozumienia innych ludzi poprzez :

-wskazywanie pozytywnych i negatywnych konsekwencjach jego zachowania dla

innych osób; partnerski kontakt z innymi, brak napięcia i ostrych kar;

-trzeba uczyć, że odmienne poglądy bywają słuszne, a w przypadku konfliktu należy szukać kompromisowego rozwiązania;

-analizowanie różnych sytuacji i próby odpowiedzi dziecka na pytanie: „co byś zrobił na jego miejscu”;

-uświadamianie dzieciom, jakim osobom w swoim otoczeniu są bliskie i na kogo mogą liczyć;

-uświadomienie mechanizmu konfliktów i wyuczenie alternatywnych sposobów

rozwiązywania konfliktów.

Rodzice, którzy mają kłopoty wychowawcze ze swoimi pociechami i niepokoją się ich agresywnymi zachowaniami, mogą zawsze skorzystać z wielostronnej pomocy psychologów.

 

 

Opracowała: mgr Lidia Kumor
nauczyciel Publicznego Przedszkola Nr 2